North Yorkshire Moors Railway – Een reisverslag


North Yorkshire Moors Railway

NYMR‘Herinnert u zich de videoclip van ‘Holding Back the Years’ nog, dat liedje van Simply Red?
‘Nou, daarin komt deze trein ook voor. En het station van Goathland. En Whitby. Prachtig filmpje. Mede dankzij die fantastische locaties natuurlijk.’

De man tegenover me in de trein is laaiend enthousiast en kan dat maar moeilijk voor zich houden. Hij heeft, zo vertelt hij, de treinen en de stations van de North Yorkshire Moors Railway al zo vaak op de televisie en in films voorbij zien komen, en nu gaat hij die plekken allemaal met eigen ogen zien! ‘Brideshead Revisited, All Creatures Great and Small, Keeping Mum, Sherlock Holmes!’.

Zijn enthousiasme is begrijpelijk. De treinreis is pas net begonnen, maar we zijn al helemaal in vooroorlogse sferen beland en het landschap dat ons omringt is van een woeste schoonheid.

De North Yorkshire Moors Railway is de populairste heritage train van heel Groot-Britannië en misschien wel van de hele wereld.
Heritage trains, museumtreinen: het is een verschijnsel dat overal ter wereld voorkomt, maar nergens zo uitbundig en vitaal als in Engeland. Logisch, want dit is de bakermat van het spoor.

De geschiedenis van de North Yorkshire Moors Railway gaat dan ook een heel eind terug.

Deze begon in 1836 als een door GeorgeStephenson ontworpen spoorverbinding tussen de belangrijke havenstad Whitby en de marktstad Pickering. De treinstellen, meestal beladen met goederen die in Whitby per schip waren aangevoerd, werden voortgetrokken door paarden. Pas negen jaar later, toen er een nieuw, dubbel spoortraject was aangelegd, verschenen de stoomlocomotieven op het toneel.

NYMR

In de jaren die volgden werd de lijn verder uitgebreid en ontstonden er verbindingen met Scarborough, York en Londen. Gedurende ongeveer een eeuw was de stoomtrein het belangrijkste transportmiddel voor zowel mensen als goederen. Na de Tweede Wereldoorlog kwam hierin verandering.

De stoomlocomotievenwerden vervangen door diesellocs, en door de opkomst van de auto boette het vervoer per spoor sterk aan belang in. De talrijke private spoorwegmaatschappijen die Groot-Brittannië kende, waren in 1948 genationaliseerd en als gevolg van de afnemende winstgevendheid van het spoorwegnet besloot de Britse regering veel onrendabele lijnen te sluiten. In 1965 betekende dit het einde van de spoorverbinding tussen Whitby en Pickering.

NYMR

Maar al twee jaar later stak een groepje spoorenthousiastelingen de koppen bijeen met het plan de lijn nieuw leven in te blazen. Na jaren van ploeteren, geld inzamelen, lobbyen en onderhandelen, reed in 1973 opnieuw een doorstoom aangedreven trein over een deel van het spoortraject. Sinds 2007 is het gehele traject van Whitby tot Pickering weer in bedrijf.

NYMRNYMR

Ruim een kwartier nadat we het station van Pickering hebben verlaten, arriveren we in Levisham.
Daar zie ik hoe de seinwachter en de machinist tokens uitwisselen: een ritueel dat deel uitmaakt van een Victoriaans veiligheidssysteem en dat frontale botsingen tussen treinen moet voorkomen.

Uitwisseling van het token

NYMROm frontale botsingen tussen treinen te voorkomen, werd in de negentiende eeuw in Engeland een systeem bedacht waarbij een trein pas toegang kreeg tot een bepaald traject wanneer de machinist van een seinwachter een bepaald voorwerp had gekregen: een zogeheten token, bijvoorbeeld een munt of een sleutel.

Aan het eind van het traject gaf hij het weer af aan de volgende seinwachter.

Voor elk treintraject bestond slechts één token, dus kon er op dat traject slechts één trein rijden. Op dit systeem zijn diverse variaties ontwikkeld.

Veel museumspoorlijnen houden dit Victoriaanse veiligheidssysteem in ere.

Het tafereel waarbij een machinist en een seinwachter een token uitwisselen – om praktische redenen vervoerd in een buidel die aan een gemakkelijk vast te pakken hoepelvormig handvat is bevestigd – is bij de North Yorkshire Moors Railway veelvuldig te zien.

NYMRHet is inmiddels gaan regenen, maar daardoor laat niemand zich van de wijs brengen. Eigenlijk past dit weer wel bij het wat ruige, heuvelachtige heidelandschap dat ons omringt.

Yorkshire is een streek die ontzag afdwingt. Dat komt zowel door het soms barre landschap, als door de reputatie die het tot de dag van vandaag heeft behouden.

De levensomstandigheden in dit deel van Engeland waren vanouds lastiger dan in het zuiden. Geïsoleerde ligging, minder welvaart, slechte arbeidsomstandigheden in de fabrieken.

Zowel buitenstaanders als locals mogen het ‘ruige’ imago van de regio graag een beetje aandikken.

Het is dan ook niet toevallig dat in Monthy Pythons sketch ‘Four Yorkshiremen’ de rijk geworden arbeidskinderen die opscheppen over hun nare jeugd, uit deze regio komen.

NYMR

Vlak voordat we het station van Goathland aandoen, bereikt de trein zijn hoogste punt, op 150 meter boven zeeniveau. Tot dan toen hebben we soms flinke klimmen moeten maken, maar nu gaat het langzaam heuvelafwaarts.

NYMR

De man tegenover me begint opnieuw enthousiast te vertellen. ‘U kent vast wel de Harry Potterfilms. Dan weet u ook dat Harry aan het begin van het schooljaar altijd met de Zweinstein Express naar Zweinstein reist en dan aankomt op het station van Zweinsveld. Heeft u het herkend? Die aankomstscènes zijn hier op het station van Goathland opgenomen’.

NYMRTien minuten later passeren we Grosmont, vandaag de dag een vredig plattelandsstationnetje, maar in de late negentiende eeuw een druk industriegebied.

Er werd in de omgeving ijzererts gewonnen en vlakbij het spoor bevonden zich onder meer ijzergieterijen, kalkovens en een steenfabriek: stuk voor stuk ‘dark satanic mills’, zoals dichter William Blake de helse fabrieken van de Industriële Revolutie ooit noemde.

Bij Sleights maakt de trein een korte stop, om de machinist de gelegenheid te geven eentelefoontje te plegen met de seinwachter bij Nunthorpe en zo toestemming te verkrijgen verder te rijden. Blijkbaar is het token systeem op deze plek niet praktisch.

‘Als we zo meteen vlak voor Ruswarp de spoorwegovergang passeren, moet je naar rechts kijken’, zegt mijn overbuurman. Dan rijden we namelijk langs het huis van Charlie Hart. Hij is een van de stichters van de North Yorkshire Moors Railway en ik heb gelezen dat hij meestal in zijn tuin staat om naar de treinen te zwaaien.’

NYMRMisschien kijken we niet goed, misschien ook heeft Charlie Hart vanwege het druilerige weer besloten binnen te blijven, maar we zien geen zwaaiende man.

Dat gemis wordt even later meer dan goedgemaakt door het zicht op het 36 meter hoge Larpoolviaduct en op de rivier de Esk, waar we enige tijd langs rijden.

Dan arriveren we op ons eindstation, Whitby. Het stadje is terecht trots op zijn zoon kapitein James Cook, die hier in 1728 werd geboren. Uit een eerder bezoek weet ik dat de cottage waar de grote ontdekkingsreiziger ter wereld kwam al in de achttiende eeuw is afgebroken.

Maar gelukkig bevindt zich nu op dezelfde plek het Cook Birthplace Museum, dat kranig zijn best doet om de sfeer van toen te doen herleven.

NYMR

Stoombus in Whitby

Terwijl ik wat rondkijk op het perron, komt mijn overbuurman afscheid nemen. ‘U weet misschien dat de beroemde roman Dracula van Bram Stoker zich in Whitby afspeelt? Ik lees net dat het Larpool viaduct waar we net onderdoor zijn gereden ook in het boek voorkomt.

Maar weet u wat nu het rare is? Van alle Draculaverfilmingen die er zijn gemaakt is er niet één op locatie in Whitby geschoten!’

NYMR

Hieronder het officiële promotiefilmpje van de NYMR.

hier.

Bron: onbekende auteur en Herman Scholten.