ZLSM de Miljoenenlijn

ZLSM

De geschiedenis

De oorsprong van de Miljoenenlijn voert terug naar het begin van de jaren twintig van de vorige eeuw. Dan wordt voor meer dan één miljoen gulden per kilometer een spoorverbinding tussen Kerkrade en Simpelveld aangelegd ten behoeve van het kolenvervoer van de steenkoolmijnen.

In Schaesberg (tegenwoordig Landgraaf) sloot de geheel dubbelsporige Miljoenenlijn aan op het in 1896 geopende traject Sittard – Herzogenrath, en in Simpelveld op de in 1853 in gebruik genomen spoorlijn Aken – Maastricht. Het lijngedeelte Simpelveld – Spekholzerheide Domaniale Mijn, een zijtak van Aken – Maastricht, was al in gebruik sinds 16 april 1871 en is in de Miljoenenlijn opgenomen.

ZLSMDe aanleg start in 1925 en wordt uitgevoerd door het Spoorwegbouwbedrijf uit Utrecht, een dochter van de NS. De bouw was moeizaam en duur.

Zo dreigen er door de mijnbouw regelmatig weer verzakkingen te ontstaan. Om de hoogteverschillen zo klein mogelijk te houden, wordt in het heuvelachtige gebied 3,5 miljoen kubieke meter grond verzet.

Terwijl in het dal van de Anselerbeek in Kerkrade de spoordijk 32 meter wordt opgehoogd, komt de spoorlijn tussen Kerkrade en Simpelveld – om niet te veel te hoeven stijgen en dalen – 18 meter onder het maaiveld te liggen.

De enorme kosten hiervoor, het 12,5 km lange traject heeft destijds ongeveer 12,5 miljoen gulden gekost, heeft voor de bijnaam Miljoenenlijn gezorgd.

ZLSM

Spekholzerheide

De goederenspoorlijn kwam gereed in 1934. Pas vanaf 1949 werd de lijn ook voor personenvervoer gebruikt. In de Tweede Wereldoorlog werd het tweede spoor opgebroken. Na de oorlog werd de lijn enkelsporig hersteld.

Sinds de sluiting van de Domaniale Mijn in 1969 was het goederenvervoer niet meer van betekenis. Van het grootste station aan de spoorlijn – Spekholzerheide (Kerkrade West) – waren de laatste jaren slechts nog de perronsporen in gebruik.

Begin 1986 is het lijngedeelte Landgraaf – Kerkrade Centrum geëlektrificeerd, tegelijk met het traject Heerlen – Landgraaf. Met ingang van 28 mei 1988 werd het lijngedeelte Kerkrade Centrum – Simpelveld gesloten. Naar verwachting zou eind 2013 de Avantislijn opgeleverd worden die vanaf Centraal Station Aken (D), via Aken-Richterich en bedrijventerrein Avantis aansluit op de Miljoenenlijn bij station Spekholzerheide. Van daaruit naar station Landgraaf lopen de Avantislijn en de Miljoenenlijn over hetzelfde spoor. Door vertraagde financiering zullen er naar verwachting geen treinen gaan rijden voor 2020.

ZLSM

Simpelveld 1970

De Miljoenenlijn werd in eerste instantie gebruikt voor vervoer van grondstoffen voor en producten van de steenkoolmijnen.

Gelijktijdig met de elektrificatie van de spoorlijnen van Eindhoven naar Limburg (Heerlen en Maastricht) werd op 15 mei 1949 de Miljoenenlijn geopend voor reizigersvervoer.

Er gingen reizigerstreinen rijden van Heerlen via Kerkrade en Simpelveld naar Schin op Geul.

In 1955 werd de treindienst verlengd naar Valkenburg, waardoor deze ook een rol voor het toerisme ging spelen.

Op 1 augustus 1954 werden de stoomtreinen afgelost door de dieselelektrische treinstellen met de bijnaam Blauwe Engel. In de loop der tijd hebben Blauwe Engelen in zowel één- als tweewagen uitvoering dienst gedaan, in de late jaren 1980 reden alleen nog tweewagenstellen (nummers 178-186).

ZLSM

Blauwe Engel

 
Sinds de elektrificatie van Landgraaf – Kerkrade in 1986 en de sluiting van Kerkrade – Simpelveld op 27 mei 1988 reden op het resterende gedeelte treinstellen Plan V. Dit laatste materieel reed ruwweg de eerste twee jaren nadat in december 2006 de concessie van de provincie Limburg aan Veolia Transport Limburg was ingegaan. Sinds de tweede helft van 2008 rijden er Velios-treinstellen van Veolia.

ZLSM

Plan V

 
ZLSM

Velios

 

De Museumspoorbaan

ZLSM 
In 1992 werd het baanvak Kerkrade Centrum – Simpelveld door de Nederlandse Spoorwegen verkocht aan de Zuid-Limburgse Stoomtrein Maatschappij (ZLSM).

Sinds 1995 rijdt de ZLSM hier vanuit Simpelveld met toeristische stoomtreinen en railbussen. De meeste stoomlocs van de ZLSM zijn van oorsprong Zweeds.
 
 

ZLSM

B1289 komt aan in Simpelveld

 
Tot 2004 reed de ZLSM tot aan Kerkrade Centrum. Tussen 2004 en december 2006 reden de toeristische treinen over de Miljoenenlijn door naar Heerlen. Met de overname van de spoorlijn Kerkrade – Heerlen (en verder naar Maastricht) door Veolia in december 2006 werd echter het aantal reguliere treinritten op deze verbinding vergroot, waardoor er geen plaats meer was voor de stoomtrein op het grotendeels enkelsporige traject. De museumritten eindigden daarom enkele maanden lang weer in Kerkrade Centrum.

ZLSMIn januari 2007 werd daarop de in 1992 verwijderde verbindingswissel in Schin op Geul teruggeplaatst, en met ingang van de zomerdienstregeling van april 2007 rijden de stoomtreinen door tot het toeristische Valkenburg.

Het Miljoenenlijntje is inmiddels een volwassen Miljoenenlijn geworden.
Ieder jaar maken dankzij de Stichting Zuid Limburgse Spoorweg Maatschappij (ZLSM) duizenden dagjesmensen een ritje met de stoom- en dieseltractie of wordt er een bezoek gebracht aan de stations Schin op Geul of Simpelveld en het omliggende park.
Voor de meesten een onvergetelijke gebeurtenis!

Ook worden er regelmatig themadagen en/of weekenden georganiseerd zoals b.v. over de Oorlog, Sprookjes etc.

ZLSM

Weekend at War 2015

 
ZLSM

Andersen sprookjesdag

 
Wist je trouwens dat bij het als rijksmonument geclassificeerd station en bijbehorende seinhuizen, watertoren en draaischijf bij thuisbasis Simpelveld de klassieke beveiliging nog steeds in werking is? Super toch!

ZLSM

Simpelveld

 
Overigens ondersteunen de provincie Limburg en de gemeenten die aan de spoorlijn liggen, de ZLSM door de toekomstige onderhoudskosten van de spoorbaan voor hun rekening te nemen. Een steun die voor het voortbestaan van de stichting onontbeerlijk is.

De Miljoenenlijn is tot op de dag van vandaag een spoormonument van grote cultuur-historische waarde, dat nog steeds tot de verbeelding spreekt. Bij jong én oud! Bekijk hier de website van de ZLSM.

Een overzicht van het materieel vindt u op Wikipedia.

Hieronder nog wat foto’s van locs die u bij de ZLSM kunt tegenkomen:

ZLSM

ZLSMZLSM

De Zweedse SJ E 1090 uit 1911, aangekocht in 1994, in dienst in 1995

ZLSM

De SJ E 1040, ook een Zweedse lok

 
ZLSMZLSM  
ZLSM

Schin op Geul

 
ZLSM

ZLSM

ZLSM

De NS 8811 van de SSN op bezoek in Simpelveld, gebouwd in 1943 in Engeland

ZLSM

De jongste aanwinst, de BR52 532, sinds december 2015 in bruikleen van de VSM

 
Bronnen: ZLSM, Wikipedia, internet en H.S.