De NS 1200, een karakteristieke Nederlandse E- lok

Als er 2 locomotieven zijn die, buiten de stoomlocs uiteraard, indruk op mij hebben gemaakt dan zijn dat wel de NS 1200 en de DB loc V200. Als kind heb ik beide de locs veelvuldig bezig kunnen zien bij station Arnhem, mijn geboorteplaats, en vond ze zeer indrukwekkend.

NS 1200

Ik zat in de jaren 60 in Utrecht op school en ging met de trein naar school. Dan stond ik met een klassegenoot vol bewondering de 1200 te bekijken langs het perron. De loc stond daar met zijn stam van 12 plan E rijtuigen te wachten op het vertreksignaal. Als deze imponerende blauwe kolos (zonder ontsierende vishaken) zich na het vertreksignaal in beweging zette begonnen de blowers indrukwekkend te blazen om de tractiemotoren te koelen.

De NS 1200 was een van oorsprong Amerikaanse locomotief die in Nederland door NV Werkspoor in licentie is gebouwd. Het ontwerp was van Baldwin-Westinghouse, die ook de draaistellen in het kader van de Marshall hulp geleverd heeft.

De Loc was van het type Co – Co , dat wil zeggen 2 draaistellen met 3 assen dus 12 wielen. Het geheel met een aslast van 18 ton. Het vermogen van de 1200 was (is) 2226 KW(3000pk) continue waarmee de loc een snelheid kon bereiken van 150 km/uur. De dienstsnelheid was echter 130 km/uur. De trekkracht was 195 KW bij het aanzetten van de loc.

Oorspronkelijk zouden er 75 locomotieven gebouwd worden maar omdat Nederland in het kader van de wederopbouw na de oorlog een economische overeenkomst had met Frankrijk werden er andere locomotieven besteld bij Alstholm in Frankrijk.

NS 1200

Dat waren locomotieven van de series 1100 en 1300. Als ruilorder hiervoor bouwde Nederland nieuwe binnenvaartschepen voor Frankrijk. Uiteindelijk werden er maar 25 locs van de serie 1200 geleverd.

De 1200-en stonden bekend als degelijke en betrouwbare locs. Deze goede reputatie werd bereikt door gebruik te maken van simpele technieken van voornamelijk de elektrische Installatie.

De 6 tractiemotoren konden in diverse combinaties geschakeld worden zodat zo efficiënt gebruik kon worden gemaakt van stroomgebruik en kracht. Met 2 motoren kon de lok nog rijden en thuiskomen.

Hoe degelijk ze waren bewijst wel het feit dat ze na een revisie in 1980 nog tot 1998 bij de NS dienst hebben gedaan. Ook na die tijd hebben een aantal locs nog dienst gedaan en tot aan vandaag de dag zijn er nog steeds dienstvaardige locs van dit type.

De nrs. 1201 tot en met 1214 werden in 1952 in het turquoise afgeleverd, de rest werd in het bruin afgeleverd t.b.v. het goederenvervoer. De turquoise kleur (naar het kleurtje van de jurk van mevrouw Den Hollander) bleek zeer besmettelijk te meer omdat er in die tijd nog volop stoomlocs rondreden en soms ook nog als tractie dienden voor de turquoise rijtuigen.

Rond 1956 werden alle locs en rijtuigen overgespoten in het Berlijns blauw. Eind jaren ’60 werden de locs voorzien van het huidige NS vignet (vishaken) en in de jaren’70 werden ze in het geel/grijs gespoten.

Later toen de NS de locs in 1998 afvoerde zijn er nog locs elders in dienst geweest met ander kleuren. Ook is er een loc gespoten in een Märklin uitvoering (zonder strijkijzer aan de onderkant).

Om hun levensduur te verlengen kregen de locs begin jaren ‘80 een grote revisie waardoor ze nog tot 1998 dienst konden doen. Alle locs hebben de einddatum gehaald en geen enkele loc is verongelukt. Dat is dus meer dan 40 jaar.

NS 1200

De 1200-en werd hoofdzakelijk gebruikt voor het passagiersvervoer, maar ook in het goederenvervoer kwam men ze veelvuldig tegen.
De 1200 was niet de sterkste E-lok van de NS dat was nl de 1300, die werd in de jaren ’50 dan ook hoofdzakelijk gebruikt voor het toen nog veelvuldige kolenvervoer.

Al met al kunnen we deze karakteristieke E-loc een succesnummer noemen.

In model is deze loc uitgebracht door Fleischmann , Märklin en Lima . Het model van Fleischmann is niet op schaal en de wielflenzen zijn te hoog voor de huidige railstandaard code 75. De loc van Märklin is wel op schaal en goed uitgevoerd maar de gelijkstroomuitvoering van Trix is nogal lawaaiig. De Lima uitvoering is eigenlijk volgens de nieuwe standaard niet meer serieus te nemen en wordt ook niet meer gemaakt.

Roco heeft echter recent de 1200 opnieuw uitgebracht en dat is een heel gelikt model met fantastische rijeigenschappen. Hij is uitgebracht in het turquoise als eenmalige set in de originele kleur met 3 plan D-rijtuigen, in het blauw met NS vignet en geel grijs.

In de loop van 2018 wordt hij ook uitgebracht in het Berlijns blauw zonder vignet. Ik kijk er verlangend naar uit.

Bron: Ed Cornelissen. Wisselkoerier MD Drachten