De Nedersaksenlijn, realisatie van een langgekoesterde wens?

Spoorrails (© Pixabay)

De Nedersaksenlijn, zoals de spoorverbinding Enschede via Emmen naar Groningen wordt genoemd is weer volop in het nieuws en een belangrijke rede is de nieuwe verbinding Veendam naar Stadskanaal die in 2015 voor personenvervoer door Arriva heropend wordt

Een aantal jaren geleden is de treinverbinding van Groningen naar Veendam gerealiseerd. En nu is besloten, na lang wikken en wegen, die verbinding door te trekken naar Stadskanaal. Dat de realisatie zolang duurde kwam mede doordat de spoorlijn Veendam – Stadskanaal eigendom is van Museumspoorlijn STAR.

De afgelopen jaren is hierover door de provincie Groningen, Prorail, het ministerie van Infrastructuur en Milieu, de Inspectie Leefomgeving en Transport, Arriva en Museumspoorlijn STAR onderhandelt. Belangrijk uitgangspunt voor de STAR was altijd hierbij dat de stoomtrein moest kunnen blijven rijden.

Op woensdag 13 maart jl. werd bekend dat de OV-verbinding naar Stadskanaal er toch komt, een lang gekoesterde wens van Stadskanaal om daar door een snellere verbinding met Groningen te krijgen

De website van de STAR weet te melden dat de afspraak is gemaakt dat de treinen van Arriva en de STAR ‘gescheiden’ van elkaar gebruik gaan maken van de spoorlijn. Als de trein van de STAR op het baanvak rijdt dan rijdt Arriva niet, en andersom. Hiervoor krijgt de spoorlijn twee ‘bedrijfstoestanden’: de ‘Openbaar vervoer-stand’ en de ‘STAR-stand’.

Als de spoorlijn in de ‘STAR-stand’ geschakeld is rijdt de museumtrein op basis van ontheffings- en vrijstellingsmogelijkheden van de Inspectie Leefomgeving en Transport en Prorail. Een unieke situatie in Nederland!

Uitgangspunt voor de STAR-dienstregeling is de dienstregeling 2017. De trein zal op een vergelijkbaar aantal dagen rijden. Daarnaast is er de mogelijkheid om op 40 dagen per jaar, meestal in de weekenden, extra ritten te kunnen blijven rijden. De dienstregelingen worden dan aangepast om dat mogelijk te maken.

De dienstregeling wordt jaarlijks tussen 1 oktober en 1 december opnieuw vastgesteld door de STAR en de provincie en in overleg met de vervoerder Arriva die door de week een halfuurdienst uitvoert. Het is dan op die dagen niet mogelijk, uitzonderingen daargelaten, dat dan beide treinen op dat traject rijden.

Nu de verbinding naar Stadskanaal gerealiseerd gaat worden komt ook een vervolg weer in zicht, de ontbrekende schakel naar Emmen en Twente en de verbinding met het Duitse spoorwegennet.

Diverse studies en onderzoeken hebben in het verleden plaats gevonden zoals ondermeer door de Rijksuniversiteit van Groningen in 2011. Uit een gepubliceerd onderzoek komt naar voren dat een passagierstrein tussen Emmen en Rheine levensvatbaar is. Vanaf Rheine zijn er doorgaande verbindingen naar Bremen, Berlijn en Keulen.

Het onderzoeksbureau Witteveen+Bos heeft eerder becijferd dat de jaarlijkse exploitatiekosten van de treinverbinding Groningen-Almelo 13,1 miljoen euro bedragen. Daar staan 12,3 miljoen euro aan opbrengsten tegenover. Het jaarlijkse exploitatietekort komt uit op 7,5 ton. Schilt: “het kan dus niet uit, maar dat is bij nagenoeg geen enkel infrastructureel project het geval. Als de betrokken provincies en gemeenten samen optrekken kunnen ze de kosten uitsmeren. Dat maakt de verbinding wel degelijk kansrijk.”

Hardenberg als tweede noordelijke spoorknooppunt naast Zwolle.

In het blad de Stentor wordt gemeld: “Dat het geen specifiek Gronings verhaal is”, want ook Overijssel kan de spoorlijn heel goed gebruiken.

Alain te Rietstap was in de Statenfractie van de ChristenUnie in Overijssel al een warm voorstander van de lijn. Ook nu hij wethouder van Hardenberg is benadrukt hij graag de voordelen. “Hardenberg is een van de weinige groeigemeenten langs de grens. Als je dat voor de toekomst wilt behouden, dan geloven wij er heel erg in dat je moet investeren in spoor. De bereikbaarheid en de leefbaarheid van de stad en dorpen hangen daar nauw mee samen.”

Ontwerpschets voor een vernieuwde stationsgebied in Hardenberg

Vanuit economisch perspectief zit Hardenberg op een heel interessant knooppunt, vervolgt Te Rietstap, tussen Groningen, Zwolle en Twente. Dat zijn allemaal sterke economische regio’s. Een dergelijk nieuwe treinverbinding tussen Twente en Groningen kan het interessant voor mensen maken om hier te komen wonen en/of te werken.

In Hardenberg zijn er al plannen om het stationsgebied helemaal te gaan herinrichten.

De laatste politieke ontwikkelingen (ook PvdA en PVV zijn positief geworden) geven toch weer een beetje hoop want er is anno maart 2019 een politiek monsterverbond gesloten tussen de Statenfracties van de ChristenUnie van Groningen, Drenthe en Overijssel om de komende jaren de zgn. Nedersaksenlijn van de grond te krijgen en de verbinding Rheine Emmen – Veendam naar Groningen. Zo kan ook een snelle verbinding ontstaan tussen Twente en Groningen.

De flessenhals van Zwolle-Meppel kan mede daardoor worden ontlast. Vervoerder Arriva ziet wel brood in deze verbinding en wil hem in uitvoering nemen.

Toch wordt in bestuurlijke kringen wel tegen de kosten van de aanleg Emmen – Stadskanaal aangehikt, maar anderen denken de voordelen van de ontwikkeling van deze gebieden van het land daartegen opwegen. Het wordt in ieder geval een zaak van lange adem.

Dit stootjuk staat aan het einde van de spoorlijn Zwolle-Emmen. Hier achter ligt nog een gedeelte van het baanlichaam tot aan Weerdinge, en daarachter de ontbrekende kilometers richting Musselkanaal en Stadskanaal.

Voor hoe lang nog? De tijd zal het leren.

Bronnen: De Star, de Stentor, Dagblad v.h. Noorden, gemeente Hardenberg